Ο καρκίνος στη μετά-COVID19 εποχή

Η πανδημία COVID-19 υπήρξε μια πρωτόγνωρη εμπειρία για όλους μας. Πολλά έχουν γραφτεί για τους επαγγελματίες υγείας που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή της μάχης. Αυτοί είναι οι πραγματικοί ήρωες και τους χρωστάμε ένα μεγάλο ευχαριστώ. Όπως ήταν αναμενόμενο δόθηκε λιγότερη προσοχή στις έμμεσες επιπτώσεις της πανδημίας στη φροντίδα των ασθενών με καρκίνο και άλλες χρόνιες νόσους. Παρόλο που είναι νωρίς για οριστικά συμπεράσματα, οι επιπτώσεις της πανδημίας στους ασθενείς αυτούς φαίνεται ότι θα είναι σημαντικές.

 

 

Δεν υπάρχει προφανώς καλή εποχή για να διαγνωστείς με καρκίνο. Η πανδημία το έκανε ακόμα πιο δύσκολο. Αν και τα στατιστικά στοιχεία δεν είναι ακόμα διαθέσιμα, τους τελευταίους τρεις μήνες έχει πρακτικά διακοπεί κάθε προληπτικός έλεγχος (πχ μαστογραφίες ή κολονοσκοπήσεις). Οι χειρουργικές επεμβάσεις για αντιμετώπιση του καρκίνου έχουν επίσης μειωθεί σημαντικά παγκοσμίως παρά το γεγονός ότι δε μπορούν να συμπεριληφθούν τυπικά στα «τακτικά χειρουργεία» που αναβλήθηκαν επίσημα. Σε ποιο βαθμό η κατάσταση αυτή θα οδηγήσει σε καθυστερημένες διαγνώσεις καρκίνου με χειρότερη πρόγνωση θα φανεί στο επόμενο χρονικό διάστημα. Προς το παρόν, δεν είναι ξεκάθαρο πόσος καιρός θα χρειαστεί για να αποκατασταθεί η κανονική ροή των προληπτικών εξετάσεων. Η παράλειψη τέτοιων εξετάσεων για ένα μεγάλο χρονικό διάστημα δε μπορεί να συστήνεται στον πληθυσμό. Εδώ θα πρέπει να συμπεριλάβουμε και εκείνους τους πολίτες που έχουν κάποιο ύποπτο σύμπτωμα για καρκίνο και καθυστερούν την επίσκεψη στο γιατρό τους λόγω του φόβου για έξοδο από το σπίτι ή της επιθυμίας τους να τηρήσουν το social distancing. Τι θα συμβεί για παράδειγμα στη γυναίκα που ψηλάφησε κάτι στο στήθος της και αναβάλλει την επίσκεψη σε γιατρό «μέχρι να ηρεμήσουν τα πράγματα»;

 

Οι ασθενείς που υποβάλλονται στην παρούσα φάση σε αντικαρκινική θεραπεία, ειδικά εκείνοι που λαμβάνουν χημειοθεραπεία, αντιμετωπίζουν διαφορετικές προκλήσεις. Οι ασθενείς αυτοί θεωρούνται ανοσοκατασταλμένοι τόσο λόγω της θεραπείας τους όσο και λόγω της ίδιας της νόσου και κινδυνεύουν περισσότερο από μία λοίμωξη. Αυτό που είναι σαφές από τα πολύ περιορισμένα δεδομένα που υπάρχουν είναι ότι αυτή η ανοσοκαταστολή είναι δυνητικά απειλητική για τη ζωή όταν προκύψει και λοίμωξη με COVID19, με πολύ υψηλότερο κίνδυνο για επιπλοκές και θάνατο. Οι ασθενείς αυτοί βρίσκονται μπροστά σε ένα σημαντικό δίλημμα. Να αφήσουν το σπίτι τους, να συγχρωτιστούν με άλλους ασθενείς, γιατρούς και νοσηλευτές στα νοσοκομεία και τις κλινικές; ‘Η να το αναβάλλουν; Και τι θα σημάνει αυτό για την υγεία τους; Οι οδηγίες που δόθηκαν και στην Ελλάδα ήταν να μη διακοπούν οι θεραπείες όταν αυτές είναι «δυνητικά θεραπευτικές» ή μπορούν να οδηγήσουν σε σημαντικό κλινικό όφελος. Τα πρώτα δεδομένα δείχνουν ότι τα περισσότερα ογκολογικά τμήματα διατήρησαν σταθερό τον αριθμό των θεραπειών τους.

 

Οι επισκέψεις followup ασθενών που έχουν ολοκληρώσει τη χημειοθεραπεία ή λαμβάνουν άλλη θεραπεία (π.χ. ορμονική θεραπεία) είναι σημαντικές για πολλούς λόγους. Παρακολουθείται η υποκείμενη κακοήθεια και οι καθυστερημένες τοξικότητες της θεραπείας. Επαναλαμβάνονται οι οδηγίες για διατήρηση ενός υγιεινού τρόπου ζωής. Είναι καθησυχαστικές και επιβεβαιωτικές για τον ασθενή ενισχύοντας τον προσωπικό δεσμό του με τους θεράποντες. Εάν διαγνωστούν προβλήματα μπορούν να αντιμετωπιστούν άμεσα. Αυτές οι επισκέψεις ήταν οι πρώτες που αναβλήθηκαν κατά τη διάρκεια της πανδημίας. Σε κάποιο βαθμό, αφού περίπου το 40% των ασθενών με καρκίνο δεν διαθέτουν έξυπνο τηλέφωνο ή πρόσβαση σε υπολογιστή στο σπίτι, έχουν αντικατασταθεί από την τηλεϊατρική. Αλλά μη γελιόμαστε. Τίποτε δε μπορεί να αντικαταστήσει την κλινική εξέταση. Ή το να μπορείς να πιάσεις το χέρι του ασθενούς και να τον καθησυχάσεις. Είναι πρακτικά αδύνατο να μετρηθεί ο αντίκτυπος που θα έχει η ακύρωση αυτών των επισκέψεων, τόσο στη σωματική αλλά και στη ψυχική υγεία των ασθενών. Αν προσθέσουμε και την αναμενόμενη αύξηση της ανεργίας που θα κάνει ακόμη πιο δύσκολη την πρόσβαση στη φροντίδα, δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η πανδημία θα αυξήσει τη θνησιμότητα για τους καρκινοπαθείς ακόμη και μεταξύ εκείνων που δε νόσησαν ποτέ από τον ιό.

 

Οι ογκολόγοι βιώνουμε αντίστοιχες κλινικές προκλήσεις με τους ασθενείς μας. Η λήψη αποφάσεων σχετικά με το ποιος θα πρέπει να λάβει θεραπεία και ποιος μπορεί να καθυστερήσει χωρίς να έχει αρνητικές συνέπειες για την υγεία του είναι εξαιρετικά δύσκολη. Ο αντίκτυπος αυτών των αποφάσεων στην πρόγνωση των ασθενών είναι σχεδόν άγνωστος και έτσι θα παραμείνει για αρκετό ακόμα χρονικό διάστημα. Για τον ογκολόγο που παρέχει τις υπηρεσίες του εκτός μεγάλου νοσοκομείου, τα πρακτικά ζητήματα σχετικά με την ασφάλεια του ιατρείου του είναι μια διαρκής πρόκληση.Ο ασθενής έρχεται μόνος του λαμβάνοντας όλα τα μέσα προστασίας και οι συνοδοί αποκλείονται από την επίσκεψη τις περισσότερες φορές. Το προσωπικό αισθάνεται το άγχος του κινδύνου μόλυνσης αλλά και του κινδύνου της απόλυσης λόγω σημαντικής μείωσης του όγκου εργασίας. Το ιατρείο του σήμερα δεν μοιάζει καθόλου με το χθεσινό.

 

Τα νοσοκομεία και οι ιδιωτικές κλινικές αντιμετωπίζουν ακόμη μεγαλύτερες προκλήσεις αφού κάποια χρειάστηκε να μετατραπούν σε υγειονομικές δομές COVID19. Οι ασθενείς με κορωνοϊό καταναλώνουν πόρους υγειονομικής περίθαλψης που δεν επιστρέφονται επαρκώς. Οι μη επείγουσες επεμβάσεις που ήταν σημαντικό έσοδο για πολλές κλινικές αναβλήθηκαν στερώντας πόρους και βάζοντας σε κίνδυνο θέσεις εργασίας. Όπως πολλές άλλες επιχειρήσεις έτσι και αρκετές κλινικές, ιδίως στις ΗΠΑ, κινδυνεύουν

 

Η πανδημία ήταν καταστροφική για τις κλινικές μελέτες στον καρκίνο. Αναβολές στην έναρξη νέων μελετών, αναστολή εισαγωγής νέων ασθενών σε τρέχουσες μελέτες και συνεχή προβλήματα στον ομαλό εφοδιασμό των ερευνητικών κέντρων με τα νέα δοκιμαζόμενα φάρμακα. Οι περισσότεροι ογκολόγοι πιστεύουμε ότι σε πολλές περιπτώσεις, η συμμετοχή σε κλινική δοκιμή προσφέρει την καλύτερη επιλογή θεραπείας. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα εάν η δοκιμή εξετάζει μια πολλά υποσχόμενη νέα θεραπεία σε έναν τύπο καρκίνου στον οποία οι συμβατικές θεραπευτικές επιλογές είναι λίγες. Πώς θα ξεκινήσουν νέες μελέτες όταν όλα τα διαθέσιμα κονδύλια έχουν στραφεί στην έρευνα για τον COVID19; Πώς θα μπορέσουμε να αναλύσουμε την αποτελεσματικότητα και την τοξικότητα όταν παραλείπονται οι δόσεις ή χάνονται επισκέψεις; Σε κάθε περίπτωση, τη ζημιά της διακοπής μιας επιτυχημένης κλινικής μελέτης θα την πληρώσουν αυτοί που θα ωφελούνταν πιο πολύ από αυτή δηλαδή οι ασθενείς με καρκίνο.

 

Μπορούμε να κερδίσουμε κάτι για τον ασθενή με καρκίνο από τη νέα κατάσταση; Ο Ramh Emanuel, διευθυντής του γραφείου προσωπικού του Λευκού Οίκου επί Obama και μετέπειτα δήμαρχος του Chicago, είχε πει σε συνέντευξή του λίγο μετά την εκλογή Obama το 2008: “You never want a serious crisis to go to waste. And what I mean by that is an opportunity to do things that you think you could not do before”. Οι γιατροί οφείλουμε να αξιοποιήσουμε τις εμπειρίες που αποκτήσαμε αυτό το χρονικό διάστημα για να αλλάξουμε το τρόπο που ασκούμε την καθημερινή ιατρική προς όφελος των ασθενών μας. Η πρακτική μας πρέπει αλλά συχνά δε στηρίζεται σε ισχυρά δεδομένα. Πόσο συχνά για παράδειγμα πρέπει να βλέπουμε έναν ασθενή με πρώιμο καρκίνο μαστού που δεν παίρνει μια τοξική χημειοθεραπεία και είναι καλά; Η απάντηση σε τέτοιες ερωτήσεις είναι ότι δεν υπάρχει απάντηση. Η τηλεϊατρική παρά τα προβλήματά της θα βρει τελικά τη θέση της. Με τις σωστές πολιτικές για την υγεία η τηλεϊατρική μπορεί να εξυπηρετήσει τους ασθενείς παρέχοντάς τους πιο ολοκληρωμένες υπηρεσίες χωρίς να χρειάζεται να ταξιδέψουν. Μπορεί επίσης να διευκολύνει την ολοκληρωμένη φροντίδα του καρκίνου ακόμα και στο επίπεδο των κλινικών δοκιμών.

 

Η πανδημία υπήρξε καταστροφική για τα υγειονομικά συστήματα πολλών χωρών. Περαιτέρω δυσκολίες στην αντιμετώπιση του καρκίνου φαίνεται ότι θα είναι κάποιες από τις παράπλευρες ζημίες της. Όσοι ασχολούμαστε με τον καρκίνο οφείλουμε να εκμεταλλευτούμε τις εμπειρίες που αποκομίσαμε το προηγούμενο διάστημα για να μπορέσουμε να τις αξιοποιήσουμε με ασφάλεια προς όφελος αυτής της ευάλωτης ομάδας του πληθυσμού.

logo white footer

Προσφέρουμε τις πιο σύγχρονες διαγνωστικές και θεραπευτικές ιατρικές υπηρεσίες αλλά και συνεχή-ολοκληρωμένη υποστήριξη στον ασθενή με καρκίνο.

 

 

line

Ιατρείο Bόλου

Αγίου Νικολάου 7-Ιάσονος, 382 21

Βόλος

24210-22136

6974 004 626

evoulg@gmail.com

Βρείτε μας στον χάρτη

 

line

Ιατρείο Θεσσαλονίκης

Εντός Ιατρικού Διαβαλκανικού Θεσσαλονίκης

Ασκληπιού 10, 555 35

Θεσσαλονίκη

2310-400000

Βρείτε μας στον χάρτη